भेनेजुएला आक्रमणपछि विश्वव्यापी रुपमा तेलको मूल्य घट्न सक्ने !

तेलसमृद्ध भेनेजुएलामा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई सत्ताच्युत गरेको घटनाले निकट भविष्यमा ऊर्जा बजारलाई ठूलो झट्का दिने सम्भावना कम रहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

अमेरिकी आक्रमणको परिमाण अप्रत्याशित भए पनि, भेनेजुएलासँगको द्वन्द्वका कारण तेल निर्यात अवरुद्ध हुने सम्भावनालाई बजारले पहिले नै मूल्यमा समेटिसकेको थियो, A/S ग्लोबल रिस्क म्यानेजमेन्टका प्रमुख विश्लेषक तथा अनुसन्धान प्रमुख आर्ने लोहमन रास्मुसेनले भने।

ओपेकको संस्थापक सदस्य भेनेजुएलासँग विश्वकै सबैभन्दा ठूलो प्रमाणित तेल भण्डार छ। तर हाल यो दक्षिण अमेरिकी देशले प्रतिदिन १० लाख ब्यारेलभन्दा कम तेल उत्पादन गरिरहेको छ, जुन विश्वव्यापी तेल उत्पादनको १ प्रतिशतभन्दा कम हो, रास्मुसेनका अनुसार।

उनका अनुसार भेनेजुएलाले आफ्नो उत्पादनको करिब आधा, अर्थात् करिब ५ लाख ब्यारेल मात्र निर्यात गर्छ। साथै, यो द्वन्द्व यस्तो समयमा आएको छ जब विश्व तेल बजारमा आपूर्ति बढी छ र माग तुलनात्मक रूपमा कमजोर छ—यो वर्षको पहिलो त्रैमासिकमा सामान्यतया देखिने प्रवृत्ति हो।

रास्मुसेनले आइतबार राति फ्युचर्स कारोबार खुल्दा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब १ देखि २ डलरले मात्र, वा त्योभन्दा पनि कमले बढ्ने अनुमान गरे। उनका अनुसार ब्रेन्टको मूल्य अर्को साता शुक्रबार बन्द भएको स्तर ६०.७५ डलरभन्दा तल झर्न सक्छ।

“यो सामान्यतया तेलको मूल्य बढाउने वा सकारात्मक प्रभाव पार्ने ठूला भू–राजनीतिक घटनामध्ये पर्छ,” उनले भने, “तर वास्तविकता के हो भने बजारमा अझै पनि तेल अत्यधिक छ, त्यसैले तेलको मूल्य आकस्मिक रूपमा उछालिने छैन।”

र्यापिडन इनर्जीका विश्लेषक बब म्याकनालीले सप्ताहन्तअघि आफ्ना ग्राहकहरूलाई भेनेजुएलाको करिब एकतिहाइ तेल उत्पादन जोखिममा रहेको सल्लाह दिएको बताए। यद्यपि उनले भेनेजुएलाको सम्पूर्ण उत्पादन बन्द हुने अनुमान नगरेको भन्दै, अल्पकालमा यसले तेल बजारमा अर्थपूर्ण जोखिम नपुर्‍याउने बताए।

सन् २०२५ मा तेल बजारले पाँच वर्षकै सबैभन्दा ठूलो वार्षिक गिरावट बेहोरेको थियो। विश्वव्यापी सूचक ब्रेन्ट गत वर्ष करिब १९ प्रतिशतले घट्दा अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य झन्डै २० प्रतिशतले घटेको थियो। ओपेक+ ले वर्षौँको उत्पादन कटौतीपछि उत्पादन बढाएसँगै बजार दबाबमा परेको हो। यसैबीच, अमेरिकाले पनि प्रतिदिन १ करोड ३८ लाख ब्यारेलभन्दा बढीको कीर्तिमानी उत्पादन गरेको थियो।

विश्लेषकहरूले बताएअनुसार, शासन परिवर्तनपछि दीर्घकालमा भेनेजुएलामा तेल उत्पादन बढ्ने सम्भावनाले तेलको मूल्य अझ घट्न सक्छ।

एमएसटी फाइनान्सियलका ऊर्जा अनुसन्धान प्रमुख साउल काभोनिकका अनुसार, यदि नयाँ भेनेजुएला सरकारले प्रतिबन्ध हटाएर विदेशी लगानीकर्ताहरू फर्काउने वातावरण बनायो भने मध्यम अवधिमा निर्यात ३० लाख ब्यारेलसम्म पुग्न सक्छ।

“कुनै पनि हिसाबले हेर्दा, भेनेजुएलाको भविष्यले बजारमा नकारात्मक (बेयरिश) प्रभाव पार्नेछ, किनकि यहाँबाट माथि जानेबाहेक अरू बाटो खासै छैन,” ओबामा प्रशासनका समयमा अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका शीर्ष ऊर्जा अधिकारी रहिसकेका ऊर्जा उद्योग सल्लाहकार डेभिड गोल्डविनले भने।

हाल भेनेजुएलाली तेलमाथिको नाकाबन्दी अझै कायम रहेको ट्रम्पले शनिबारको पत्रकार सम्मेलनमा बताए। उनले अमेरिकी तेल कम्पनीहरूले भेनेजुएलाको ऊर्जा क्षेत्र पुनर्निर्माण गर्न अर्बौं डलर लगानी गर्ने पनि बताए। तर कुन कम्पनीहरूले कसरी लगानी गर्ने भन्ने विवरण उनले दिएनन्, न त अमेरिकाले “एक समूहसँग मिलेर” भेनेजुएलालाई अस्थायी रूपमा कसरी सञ्चालन गर्ने भन्ने कुरा नै स्पष्ट पारे।

गोल्डविनका अनुसार, भेनेजुएलामा अन्तरिम र भावी सरकारबारे अनिश्चितता रहेकाले अमेरिकी तेल कम्पनीहरूले लगानी गर्ने वा नगर्ने कुरा अनुमान गर्न गाह्रो छ।

“इराक, अफगानिस्तान र अन्य देशहरूका सरकार परिवर्तनबाट हामीले सिकेको कुरा के हो भने, संक्रमण प्रक्रिया कठिन हुन्छ,” उनले भने। “सरकारका सर्तहरू के हुने भन्ने थाहा नपुन्जेल कुनै पनि कम्पनी दीर्घकालीन सञ्चालनका लागि अर्बौं डलर लगानी गर्न चाहँदैन। र सरकार कस्तो हुने हो भन्ने थाहा नभएसम्म ती सर्तहरू पनि थाहा हुँदैनन्।”

गोल्डविनले एक्सन मोबिललगायतका कम्पनीहरू अझै पनि भेनेजुएलाको राष्ट्रिय तेल कम्पनी पेट्रोलियोस डे भेनेजुएला एस.ए. (PDVSA) बाट बाँकी बक्यौता असुलीको प्रतीक्षामा रहेको बताए।

र्यापिडन इनर्जीका म्याकनालीका अनुसार, यो अमेरिकी तेल कम्पनीहरूका लागि जटिल विषय हो। २००० को दशकको सुरुवातमा भेनेजुएलाले विदेशी तेल कम्पनीहरूको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्दै देशबाट निकालेको घटना तेल उत्पादकहरूले बिर्सेका छैनन्, उनले भने। तर प्रतिबन्ध हटेमा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल भण्डारसम्म पहुँच पाउनु अमेरिकी तेल कम्पनीहरूका लागि “लोभलाग्दो” हुने उनले थपे।

यद्यपि, त्यसका लागि दशकौँको लगानी र अर्बौं डलर आवश्यक पर्ने म्याकनालीले बताए। यसले सार्थकता राख्छ कि राख्दैन भन्ने कुरा एउटै मूल प्रश्नमा निर्भर रहने उनले भने—के विश्वलाई यति धेरै तेल चाहिन्छ?

“गत वर्षको अन्त्यसम्म बजारको साझा धारणा के थियो भने चार वर्षभित्र तेलको माग बढ्न रोकिनेछ। विद्युतीय सवारी, इन्धन दक्षता नीति र जलवायु नीतिका कारण यो अन्त्यतिर गइरहेको छ,” म्याकनालीले भने।

तर अमेरिका तथा चीन र क्यानाडालगायत अन्य मुलुकहरूले जलवायु नीतिहरू खुकुलो बनाउँदै जाँदा र विद्युतीय सवारीको बिक्री घट्दै जाँदा, भेनेजुएलामा लगानी गर्ने सम्भावना धेरै आकर्षक बन्दै गएको छ।

“एक्कासि तपाईं भन्न थाल्नुहुन्छ—‘ओहो, अब त हामीलाई अझ धेरै तेल चाहिने रहेछ,’” उनले भने।